Wet- en regelgeving
Wet- en regelgeving rond energietransitie en netcongestie
De energietransitie en netcongestie hebben directe gevolgen voor uw bedrijfsvoering. U kunt te maken krijgen met verplichtingen voor energiebesparing, rapportage, energielabels, vergunningen, netaansluitingen en flexibele transportcontracten.
Welke verplichtingen voor u gelden, hangt af van uw energiegebruik, gebouwfunctie, aansluiting, locatie, bedrijfsactiviteiten en geplande energieprojecten. Wij brengen die verplichtingen onafhankelijk in kaart en stemmen uw technische, administratieve en ruimtelijke onderbouwing daarop af.
Wat het is en wat het niet is
Regels die bepalen wat u moet, mag en kunt.
Wet- en regelgeving rond de energietransitie bepaalt welke besparingsmaatregelen u moet uitvoeren, wat u moet rapporteren, welke eisen aan uw gebouw gelden en onder welke voorwaarden u netcapaciteit en vergunningen krijgt. Bedrijven en instellingen die jaarlijks meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) gebruiken, vallen in beginsel onder de energiebesparingsplicht. Zij moeten energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder uitvoeren en daarover periodiek rapporteren (Bron: RVO).
Voor locaties met minimaal 10 miljoen kWh elektriciteitsgebruik of 170.000 m³ aardgas(equivalent) kan daarnaast een onderzoeksplicht gelden. Dat is alleen zo als het Rijk op grond van de Omgevingswet de milieuregels voor de betreffende activiteiten bepaalt (Bron: RVO).
Wat onder deze regelgeving valt
- de energiebesparingsplicht
- de RVO-informatieplicht en onderzoeksplicht
- de EED-auditplicht voor bepaalde grote ondernemingen
- de energielabel C-verplichting voor kantoren
- regels voor netaansluitingen, transportcapaciteit en netcongestie
- ACM-codebesluiten over alternatieve transportrechten
- vergunningen en procedures onder de Omgevingswet
- provinciale en gemeentelijke regels voor energieprojecten
- technische en milieukundige eisen voor onder meer batterijsystemen, zonneparken en energiehubs
Wat u van ons niet krijgt
- het leveren van energie-installaties
- optreden als advocaat of procesvertegenwoordiger
- een garantie op een aansluiting, vergunning of subsidie
- een garantie dat uw project voorrang krijgt op de wachtlijst
Power Consultancy Group verkoopt geen hardware en is geen advocatenkantoor. Wij analyseren, toetsen en adviseren onafhankelijk. Het advies over welke verplichting voor u geldt, valt dus niet samen met een verkoopbelang.
Begrippen op deze pagina
Energiebesparingsplicht: de plicht om energiebesparende maatregelen uit te voeren die zich binnen de wettelijke termijn terugverdienen.
Informatieplicht: de periodieke rapportage via Mijn RVO over de maatregelen die u hebt uitgevoerd.
Onderzoeksplicht: de plicht voor bepaalde grote locaties om zelf te onderzoeken welke activiteitgebonden maatregelen mogelijk zijn, en daarover te rapporteren.
EML (Erkende Maatregelenlijst): een lijst met maatregelen die als hulpmiddel dient voor de informatieplicht.
Gebouwgebonden en activiteitgebonden maatregelen: maatregelen aan het gebouw en de gebouwinstallaties, tegenover maatregelen in uw productieproces of bedrijfsactiviteit.
EED-auditplicht: de plicht uit de Europese richtlijn energie-efficiëntie om periodiek een energie-audit uit te voeren en te rapporteren.
Maatschappelijk prioriteringskader: de regels waarmee netbeheerders in congestiegebieden bepalen welke aanvragen voor een aansluiting of verzwaring eerder aan de beurt zijn.
Congestieverzachter: een project dat aantoonbaar ruimte op het elektriciteitsnet vrijmaakt, zoals bepaalde vormen van energieopslag.
Alternatief transportrecht: een contractvorm waarin uw transport van en naar het net is afgestemd op de beschikbare netcapaciteit.
TDTR (tijdsduurgebonden transportrecht): een transportrecht dat gedurende een afgesproken deel van de uren per jaar beschikbaar is.
Tijdsblokgebonden transportrecht: een transportrecht dat alleen binnen afgesproken tijdsblokken geldt.
Bevoegd gezag: de overheid die over uw vergunning of melding beslist, zoals gemeente, provincie of Rijk.
Wanneer dit van toepassing is
Zes situaties waarin de regels voor u gaan gelden.
De regels volgen uw situatie, niet uw sector. Vaak gelden meerdere situaties tegelijk: een productielocatie met besparingsplicht, een kantoordeel met labelplicht en een aansluiting die u wilt verzwaren. Controleer daarom per locatie welke van onderstaande situaties op u van toepassing zijn.
U heeft een energiebesparingsplicht
U heeft doorgaans een energiebesparingsplicht als uw locatie jaarlijks meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) gebruikt. U moet dan maatregelen met een terugverdientijd van maximaal vijf jaar uitvoeren (Bron: RVO).
Gebouwgebonden maatregelen vallen onder de informatieplicht. Voor activiteitgebonden maatregelen geldt de informatieplicht of, bij bepaalde grote locaties, de onderzoeksplicht.
U heeft een grote energie-intensieve locatie
Bij een jaarlijks gebruik vanaf 10 miljoen kWh elektriciteit of 170.000 m³ aardgas(equivalent) kan de onderzoeksplicht gelden voor activiteitgebonden maatregelen (Bron: RVO). U onderzoekt dan welke kosteneffectieve maatregelen mogelijk zijn en rapporteert daarover via Mijn RVO.
De gebouwgebonden maatregelen blijven onder de informatieplicht vallen.
U heeft een kantoor
Een kantoorgebouw moet minimaal energielabel C hebben. Dat betekent een primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m² per jaar, of een geregistreerd energielabel C of beter. Een kantoor dat daar niet aan voldoet, mag niet als kantoor worden gebruikt (Bron: RVO).
De verplichting geldt onder meer niet als:
- de kantoorfunctie minder dan 50% van de totale gebruiksoppervlakte beslaat (Bron: RVO)
- de kantoorfuncties en bijbehorende nevenfuncties samen minder dan 100 m² beslaan (Bron: RVO)
- het gebouw een beschermd monument is (Bron: RVO)
- het gebouw maximaal twee jaar wordt gebruikt (Bron: RVO)
- het gebouw of de kantoorruimte niet wordt verwarmd of gekoeld voor personen (Bron: RVO)
- de noodzakelijke maatregelen een terugverdientijd van meer dan tien jaar hebben (Bron: RVO)
U wilt uw aansluiting verzwaren
Vanaf 1 juli 2026 worden in congestiegebieden aanvragen voor nieuwe of zwaardere aansluitingen van klein- en grootverbruikers volgens het maatschappelijk prioriteringskader behandeld. Aanvragen waarvoor geen capaciteit beschikbaar is, kunnen op een wachtlijst komen (Bron: RVO).
Een hogere positie kan gelden voor:
- congestieverzachters, zoals energieopslag die ruimte op het net vrijmaakt;
- organisaties voor veiligheid en acute zorg;
- maatschappelijke basisbehoeften, waaronder bepaalde onderwijs-, openbaarvervoer- en woningbouwprojecten.
Voorrang betekent niet dat uw aansluiting automatisch wordt gerealiseerd. U moet al een aanvraag hebben ingediend en zelf maatschappelijke prioriteit aanvragen. De netbeheerder beoordeelt of uw project aan de voorwaarden voldoet (Bron: RVO).
U wilt flexibel transport contracteren
Heeft u flexibel energiegebruik, dan kunnen alternatieve transportrechten interessant zijn. De ACM onderscheidt onder meer:
- Tijdsduurgebonden transportrecht: transport is gedurende minimaal 85% van de uren per jaar beschikbaar, op het landelijke hoogspanningsnet
- Tijdsblokgebonden transportrecht: transport is beschikbaar binnen afgesproken tijdsblokken, op regionale netten
Met een alternatief transportrecht betaalt u een lager nettarief in ruil voor aangepast netgebruik (Bron: ACM). Dat kan passen bij batterijopslag, productieprocessen met flexibiliteit en energiehubs.
U ontwikkelt een energieproject
Bij zonneparken, energieopslag, windprojecten en andere energie-infrastructuur gelden naast energieregels vaak ook ruimtelijke, milieukundige en veiligheidsregels. Denk aan:
- een omgevingsplan of buitenplanse omgevingsplanactiviteit
- een omgevingsvergunning
- provinciale instructieregels
- milieueffectrapportage
- geluids- en veiligheidsnormen
- brandveiligheid en opslagvoorschriften
- netinpassing en transportcapaciteit
Welke procedure geldt, hangt af van het type project, het vermogen, de locatie en de bevoegde overheid. Laat daarom naast de technische haalbaarheid ook de bestuurlijk-juridische route vooraf beoordelen.
Belangrijkste normen en parameters
De drempels en normen in één overzicht.
Deze tabel vat de criteria samen die het vaakst bepalen of een verplichting of regeling voor u geldt. De getallen zijn drempels, geen streefwaarden. Of een drempel op uw locatie wordt overschreden, volgt uit uw verbruiksgegevens per locatie.
| Onderwerp | Belangrijk criterium | Praktische betekenis | Bron |
|---|---|---|---|
| Energiebesparingsplicht | Meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar (Bron: RVO) | Maatregelen met een terugverdientijd van maximaal vijf jaar moeten worden uitgevoerd. | RVO PCG-F-1332 |
| Informatieplicht | Vierjaarlijkse rapportage over de uitgevoerde energiebesparende maatregelen (Bron: RVO) | U dient de rapportage in via Mijn RVO. | RVO PCG-F-1332 |
| Onderzoeksplicht | Vanaf 10 miljoen kWh elektriciteit of 170.000 m³ aardgas(equivalent), onder aanvullende voorwaarden (Bron: RVO) | U onderzoekt activiteitgebonden maatregelen en rapporteert daarover. | RVO PCG-F-1333 |
| EED-auditplicht | Energiegebruik vanaf 10 TJ per jaar onder de herziene EED; omzet en werknemersaantal tellen niet meer mee (Bron: RVO) | U voert periodiek een energie-audit uit; vanaf 85 TJ is een energiebeheersysteem verplicht. De Nederlandse wetgeving volgt naar verwachting eind 2026. | RVO PCG-F-1335 |
| Energielabel C kantoren | Minimaal label C of maximaal 225 kWh primair fossiel energiegebruik per m² per jaar (Bron: RVO) | Een kantoor dat niet voldoet, mag niet als kantoor worden gebruikt. | RVO PCG-F-0485 |
| Kleine aansluiting | Maximaal 3 × 80 ampère (Bron: ACM) | Ook aanvragen voor kleine aansluitingen kunnen vanaf 1 juli 2026 op een wachtlijst komen. | ACM PCG-F-0537 |
| Congestieverzachters | Projecten die aantoonbaar netruimte vrijmaken, zoals bepaalde opslagprojecten (Bron: ACM) | Deze projecten kunnen binnen het prioriteringskader een hogere positie krijgen. | ACM PCG-F-1352 |
| Alternatief transportrecht | Tijdsduurgebonden of tijdsblokgebonden transportrecht | Flexibel netgebruik kan toegang tot transportcapaciteit en een lager nettarief mogelijk maken. | ACM |
| Netcongestie | Beschikbare transportcapaciteit is lokaal of tijdelijk beperkt | Een contractuele aansluiting betekent niet altijd dat uitbreiding direct uitvoerbaar is. | Toelichting PCG |
Controleer altijd de actuele voorwaarden
De voorwaarden voor netcapaciteit en flexibele transportrechten kunnen wijzigen door nieuwe ACM-codebesluiten en aangepaste procedures van netbeheerders. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden bij de ACM en bij uw regionale of landelijke netbeheerder.
Hoe wij dit beoordelen
In drie samenhangende stappen van losse verplichtingen naar één overzicht.
We beoordelen uw positie in drie stappen die op elkaar voortbouwen: eerst wat u moet, dan wat het net toestaat, dan wat uw project nodig heeft aan vergunningen. Power Consultancy Group verkoopt geen installaties en treedt niet op als advocaat. De toetsing gaat dus over uw positie, niet over een product.
Compliance- en verplichtingenaudit
Per locatie brengen we in kaart:
- of de energiebesparingsplicht van toepassing is
- welke rapportageplicht geldt
- of sprake is van informatieplicht, onderzoeksplicht of EED-auditplicht
- of de juiste EML-maatregelen zijn beoordeeld
- of rapportages volledig en tijdig zijn ingediend
- of de onderliggende energiegegevens controleerbaar zijn
De EML kunt u gebruiken voor de informatieplicht. Bij de onderzoeksplicht voert u een locatie- en activiteitgebonden onderzoek uit; de EML-systematiek volstaat daar niet als volledige rapportage (Bron: RVO).
ACM- en netcodeanalyse
We analyseren:
- uw huidige aansluiting en gecontracteerde transportcapaciteit
- een voorgenomen verzwaring of nieuwe aansluiting
- uw positie op de wachtlijst
- mogelijke maatschappelijke prioritering
- de geschiktheid van flexibel transport
- de gevolgen van TDTR, tijdsblokgebonden transportrechten of andere contractvormen
- de relatie tussen uw energieprofiel, uw flexibiliteit en de voorwaarden van de netbeheerder
Vergunningen- en Omgevingswettoets
We beoordelen de bestuurlijk-juridische randvoorwaarden van uw project:
- het omgevingsplan
- benodigde omgevingsvergunningen
- provinciale en gemeentelijke beleidsregels
- milieueffecten
- ruimtelijke inpassing
- geluids- en veiligheidsaspecten
- aansluiting en transportcapaciteit
- de onderbouwing voor overleg met bevoegd gezag en netbeheerder
Wat u van ons krijgt
Een overzicht van uw verplichtingen, de risico’s, de ontbrekende documenten, de besluitvormingsmomenten en de vervolgstappen die wij aanbevelen. Per locatie, zodat u ziet waar u moet beginnen.
Veelvoorkomende valkuilen
Zes aannames die in de praktijk misgaan.
De meeste fouten ontstaan niet door onwil, maar door een verkeerde aanname over welke regel geldt. Dit zijn de valkuilen die we het vaakst tegenkomen in dossiers.
Verkeerde rapportageplicht
Een organisatie neemt aan dat alleen de informatieplicht geldt. Bij grote energie-intensieve locaties kan voor activiteitgebonden maatregelen echter de onderzoeksplicht gelden (Bron: RVO). Voor gebouwgebonden maatregelen blijft de informatieplicht van toepassing.
Onvolledige energiedata
Een rapportage zonder betrouwbare verbruiksgegevens, gebouwafbakening en installatie-informatie is moeilijk controleerbaar. Zorg voor een duidelijke koppeling tussen energiefacturen, meetdata, gebouwfuncties en maatregelen.
Te laat rapporteren
De informatieplicht en onderzoeksplicht kennen periodieke rapportagemomenten. De meest recente algemene indieningsdatum was 1 december 2023; RVO noemt voor de volgende ronde 1 december 2027 voor de betreffende locaties (Bron: RVO). Controleer altijd de actuele status bij RVO en uw bevoegd gezag.
De EML verkeerd toepassen
De EML is een hulpmiddel voor de informatieplicht. Bij de onderzoeksplicht voert u een eigen onderzoek uit naar de activiteitgebonden maatregelen, met de bijbehorende energiebesparing, CO₂-reductie en terugverdientijd (Bron: RVO).
Een label C-vrijstelling veronderstellen
Een kantoor is niet automatisch vrijgesteld omdat het deel uitmaakt van een bedrijfsgebouw. U toetst onder meer de verhouding tussen kantoorfunctie en totale gebruiksoppervlakte, de omvang van de kantoorfunctie, de status van het gebouw en de terugverdientijd van maatregelen.
Voorrang verwarren met een aansluiting
Een project dat als congestieverzachter kwalificeert, krijgt niet automatisch een aansluiting. U moet eerst een aanvraag hebben ingediend, dan prioriteit aanvragen en aantonen dat uw project aan de criteria voldoet (Bron: RVO). De netbeheerder beoordeelt de aanvraag.
Wat wij afraden
Alleen naar het aansluitvermogen kijken. Netcongestie gaat niet alleen over het aantal ampères van uw aansluiting. Ook het moment van gebruik, de locatie, het gecontracteerde transportvermogen, uw afname- en terugleverprofiel en de beschikbare netruimte bepalen wat mogelijk is. Een aanvraag die alleen op vermogen is onderbouwd, mist de argumenten waarop de netbeheerder beoordeelt.
Waar u dit voor inzet
Regelgeving is het fundament. De uitvoering staat op deze pagina's.
Wet- en regelgeving vormt de basis onder uw aanpak van verduurzaming en netcongestie. Deze pagina beschrijft de kaders. Hoe u een verplichting uitvoert, een contractvorm kiest of een installatie veilig plaatst, leest u op de verdiepende pagina’s.
Verdiepende pagina's
- RVO-verplichtingen, EML-maatregelen en EED-audits
- Flexibele transportrechten en contractvormen
- Netaansluiting en gecontracteerd vermogen optimaliseren
- Energie en transportcapaciteit delen via een energiehub
- Fiscale regelingen en investeringsaftrek
- Technische en veiligheidsvoorwaarden voor batterijopslag
- Contractvormen, marktstructuren en leveranciersvoorwaarden
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over wet- en regelgeving bij netcongestie.
Bedrijven en instellingen met meer dan 50.000 kWh elektriciteitsgebruik of 25.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar vallen in beginsel onder de energiebesparingsplicht. Zij moeten maatregelen met een terugverdientijd van maximaal vijf jaar uitvoeren en daarover periodiek rapporteren (Bron: RVO).
De onderzoeksplicht kan gelden voor locaties met minimaal 10 miljoen kWh elektriciteitsgebruik of 170.000 m³ aardgas(equivalent) per jaar, als het Rijk de milieuregels voor de activiteiten bepaalt (Bron: RVO). De onderzoeksplicht gaat over activiteitgebonden maatregelen. Gebouwgebonden maatregelen vallen onder de informatieplicht.
De verplichting geldt in beginsel voor kantoorgebouwen. Het gebouw moet minimaal label C hebben of maximaal 225 kWh primair fossiel energiegebruik per m² per jaar (Bron: RVO). Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als de kantoorfunctie minder dan 50% van het gebouw beslaat (Bron: RVO), de kantoorfuncties minder dan 100 m² beslaan (Bron: RVO), het gebouw een monument is (Bron: RVO) of maatregelen een terugverdientijd van meer dan tien jaar hebben (Bron: RVO).
Vanaf 1 juli 2026 kunnen ook bedrijven met een kleine aansluiting op een wachtlijst komen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting in congestiegebieden (Bron: ACM). Aanvragen worden beoordeeld volgens het maatschappelijk prioriteringskader. Congestieverzachters, organisaties voor veiligheid en acute zorg en bepaalde maatschappelijke basisbehoeften kunnen voorrang krijgen (Bron: RVO).
Nee. Energieopslag kan onder voorwaarden als congestieverzachter worden aangemerkt. U moet al een aanvraag voor een nieuwe of zwaardere aansluiting hebben ingediend en maatschappelijke prioriteit aanvragen bij uw netbeheerder. De netbeheerder beoordeelt vervolgens uw project en de aangeleverde documenten (Bron: RVO).
Alternatieve transportrechten zijn contractvormen waarbij u uw transportgebruik afstemt op de beschikbare netcapaciteit. Bij tijdsduurgebonden transportrecht is transport op het landelijke hoogspanningsnet minimaal 85% van de uren per jaar beschikbaar. Bij tijdsblokgebonden transportrecht geldt transport binnen afgesproken tijdsblokken op regionale netten (Bron: ACM).
Nee. Power Consultancy Group is een onafhankelijk energieadviesbureau. PCG verkoopt geen hardware en treedt niet op als advocaat. Wij toetsen uw energie-, netcongestie- en projectdossiers aan de relevante verplichtingen, normen en procedures, en adviseren over de vervolgstappen.
Wet- en regelgeving, ACM-codebesluiten en voorwaarden van netbeheerders kunnen wijzigen. Laat uw situatie daarom altijd toetsen aan de actuele regels en aan de omstandigheden van uw locatie en project.
Bronnen en herziening
RVO, energiebesparingsplicht en drempelwaarden (TBD-WR-01, TBD-WR-02). RVO, informatieplicht en rapportagemomenten (TBD-WR-07). RVO, onderzoeksplicht en gebruik van de EML (TBD-WR-09). RVO, EED-auditplicht (TBD-WR-08). RVO, energielabel C kantoren (TBD-WR-03, TBD-WR-04, PCG-F-0486, PCG-F-0487, PCG-F-0488). RVO, voorrang op het elektriciteitsnet en maatschappelijk prioriteringskader (TBD-WR-05). ACM, wachtlijst voor kleine aansluitingen (PCG-F-0537). ACM, codebesluit alternatieve transportrechten (TBD-WR-06).
Laatst herzien: 23-09-2026. Volgende herziening uiterlijk 01-01-2027.
Contact
Laat uw verplichtingen en netpositie toetsen.
Met uw verbruiksgegevens per locatie, uw aansluitgegevens en de stand van uw rapportages zien we welke plichten gelden, waar uw dossier gaten heeft en welke stap eerst komt. De uitkomst is een overzicht van verplichtingen, risico’s en vervolgstappen. Geen juridische procesvertegenwoordiging, geen offerte voor installaties.