Sector: maakindustrie en chemie
Netcongestie in de maakindustrie en chemie: borging van continuïteit en capaciteit
Continuprocessen, opstartpieken en de elektrificatie van proceswarmte vragen elk iets anders van uw aansluiting. Wie ze als één vraagstuk behandelt, kiest snel de verkeerde maatregel. Met kwartierdata, startvolgorde, processturing, opslag, flexibele contracten en een apart ontworpen continuïteitsconcept benut u uw bestaande aansluiting beter. Wat werkt, hangt af van uw proces, uw gecontracteerd vermogen en de voorwaarden van uw netbeheerder.
46%
van het finale energieverbruik in Nederland komt voor rekening van de industrie
86%
van de industriële CO2-uitstoot valt onder het Europese emissiehandelssysteem ETS 1
€ 185.000
gemiddelde schade bij vier uur ongeplande stroomuitval in de onderzochte groep middelgrote maakbedrijven
De specifieke knelpunten
De specifieke knelpunten in de maakindustrie en chemie ontstaan waar continuprocessen, zware opstartpieken en de elektrificatie van warmte op één aansluiting samenkomen. Dat zijn verschillende vragen, en ze vragen verschillende maatregelen.
Continuprocessen die niet mogen stoppen
Een reactor, smeltoven, extruder of galvanisch bad dat onverwacht stilvalt, kost meer dan de gemiste productie. Denk aan stolling, afgekeurde batches, reiniging en een lange herstart. Hier telt niet de piek, maar wat er gebeurt als de spanning dipt of het net wegvalt, en hoe uw proces veilig afschakelt.
Opstartpieken boven het gecontracteerd vermogen
Zware motoren, compressoren, vacuümpompen en ovens trekken bij het opstarten kortstondig veel vermogen. Starten meerdere installaties tegelijk, bijvoorbeeld na een storing of bij een ploegwissel, dan schiet de kwartierpiek boven uw gecontracteerd transportvermogen. De oorzaak zit vaak in de startvolgorde, niet in het gemiddelde verbruik.
Elektrificatie van stoom en proceswarmte
Van de industriële CO2-uitstoot valt 86% (Bron: CE Delft, meetperiode 2026 (PCG-F-0417)) onder het Europese emissiehandelssysteem ETS 1. Voor kleinere bedrijven komt de druk via de energiebesparingsplicht en de duurzaamheidsvragen van afnemers. Wie gasgestookte ketels of ovens vervangt door e-boilers, warmtepompen of thermische opslag, verplaatst de energievraag van het gasnet naar de elektriciteitsaansluiting.
Uitbreiding die op de wachtlijst belandt
Een extra productielijn of een elektrische ketel vraagt vaak meer transportvermogen dan uw aansluiting nu biedt. In een congestiegebied komt die aanvraag op de wachtlijst. Uw uitbreidingsplan krijgt dan een tijdlijn die u niet zelf bepaalt.
Energieprofielen per subsector
Elke subsector belast de aansluiting op een eigen manier. Het profiel bepaalt welke route als eerste iets oplevert, en welke route u beter kunt overslaan.
Onafhankelijk advies voor bouwbedrijven over netcongestie, tijdelijke bouwaansluitingen en laden van elektrisch materieel.
Bekijk branche
Beton- en steenfabrieken zetten droogovens, menginstallaties en perslijnen in.
Bekijk branche
Continu draaiende reactoren en stoomnetten, waar ongeplande uitval direct procesverstoring geeft.
Bekijk branche
Inductieovens geven vermogenspieken in het megawattbereik en harmonische vervuiling. Het transportvermogen bepaalt de productiecapaciteit.
Bekijk branche
Wasstraten, mangels en droogtrommels vragen grote hoeveelheden stoom en stroom.
Bekijk branche
Spuitgietmachines, extruders en matrijskoeling geven hoge inschakelstromen.
Bekijk branche
CNC-centra, lasrobots en afzuiging geven een schommelende dagbelasting met een ochtendpiek.
Bekijk branche
Elektrolysebaden en gelijkrichters vragen continu hoog vermogen.
Bekijk branche
Passende oplossingen voor de industrie
Passende oplossingen voor de industrie zijn er vier, en vaak werkt een combinatie. Welke als eerste loont, volgt uit twaalf maanden kwartierdata naast uw productieplanning en de lijst van proceskritische lasten.
Een batterij achter de meter levert vermogen op het moment dat installaties tegelijk opstarten, en laadt bij in rustige uren. Of dat rendabel is, hangt af van hoe vaak en hoe lang de pieken duren. Een batterij voor peak shaving is niet vanzelf een noodstroomvoorziening.
Bekijk oplossing
Een EMS legt de startvolgorde vast en stuurt regelbare lasten zoals e-boilers, proceskoeling en perslucht binnen uw gecontracteerd vermogen. Thermische opslag verschuift de elektriciteitsvraag van warmte en koude over uren in plaats van minuten.
Bekijk expertise
Bij een tijdsblokgebonden transportrecht loopt de korting voor nacht- en dalgebruik op tot 75% (Bron: Tweede Kamer der Staten-Generaal, meetperiode 2026 (PCG-F-0540)) van de capaciteitstarieven. Met een capaciteitssturingscontract stelt u regelbaar vermogen beschikbaar aan de netbeheerder, tegen een vergoeding die per gebied verschilt. Een flexcontract haalt u niet automatisch van de wachtlijst.
Bekijk oplossing
Naburige bedrijven delen transportcapaciteit onder een groepstransportovereenkomst. Bedrijventerreinen met zo’n overeenkomst benutten gemiddeld 28% (Bron: RVO / netbeheerders, meetperiode 2026 (PCG-F-0562)) meer piekvermogen. Hoeveel ruimte uw terrein krijgt, bepaalt de netbeheerder op basis van de gezamenlijke profielen.
Bekijk oplossing
Beslisroute: welke vraag speelt bij u?
De beslisroute begint bij de vraag die u moet beantwoorden, niet bij een techniek. Continuïteit, vermogen binnen uw aansluiting en ruimte voor uitbreiding zijn drie aparte ontwerpvragen. Herkent u er meer dan één, dan bepalen uw kwartierdata en proceseisen de volgorde.
| Uw vraag | Technisch doel | Mogelijke maatregelen | Let op |
|---|---|---|---|
| Kan het proces veilig doordraaien of stoppen bij uitval? | Continuïteit en procesveiligheid | UPS, noodstroom, ride-through, gecontroleerde stop, procesbuffer | Een batterij voor peak shaving vraagt eilandbedrijf, selectiviteit en voldoende autonomie voordat die als noodstroom kan dienen |
| Blijft uw afname binnen het gecontracteerd vermogen? | Vermogensbegrenzing | Startvolgorde, EMS, processturing, peak shaving met een batterij | Leg eerst vast welke lasten nooit afgeschakeld mogen worden |
| Kunt u uitbreiden of elektrificeren? | Extra transportcapaciteit | Flexibel transportrecht, groepstransportovereenkomst, fasering, netuitbreiding | Een maatregel achter de meter vervangt geen beoordeling door de netbeheerder |
Proceskarakteristiek en eerste beoordeling
| Proceskarakteristiek | Beoordeel eerst | Verder lezen |
|---|---|---|
| Continue reactie, smelt- of badproces | Veilig afschakelen, ride-through en herstarttijd | |
| Hoge inschakelstroom bij opstarten | Startvolgorde en peak shaving | |
| E-boiler of warmtepomp in voorbereiding | Thermische buffer, vermogenssturing en contractvorm | |
| Proceskoeling | Temperatuurband, productveiligheid en koudebuffer | |
| Wisselende productieplanning | Tijdsafhankelijke inzet via EMS en transportrecht | |
| Industriepark met meerdere bedrijven | Collectieve capaciteit en juridische governance | |
| Geplande uitbreiding | Faseringsplan, netstudie en tijdige aanvraag bij de netbeheerder |
Veiligheid, vergunningen en fiscale voorwaarden
Veiligheid, vergunningen en fiscale voorwaarden bepalen of een maatregel op uw locatie uitvoerbaar is. Beoordeel ze vóór de investering, niet erna. Dat geldt in het bijzonder voor batterijopslag op een terrein met gevaarlijke stoffen of brandbare processen.
Batterijopslag: eerst de randvoorwaarden
Een batterij vervangt geen netanalyse. Beoordeel eerst het kwartierprofiel, de toekomstige vermogensvraag, de beschikbare netruimte en de gewenste functie: pieken afvlakken, noodstroom of beide. Controleer welke PGS-richtlijn van toepassing is, zoals PGS 37-1 voor stationaire lithiumhoudende opslag, wat het bevoegd gezag eist en wat uw verzekeraar stelt.
Batterijsystemen worden geregistreerd. Boven de toepasselijke vermogens- en capaciteitsgrenzen geldt een melding- of vergunningplicht vooraf. Een verkeerd aangestuurde batterij kan congestie verergeren in plaats van verlichten.
Energie-investeringsaftrek: toets de code
De EIA kan gelden voor stationaire opslag van elektriciteit en voor regelsystemen die op de Energielijst 2026 staan. De aftrek bedraagt 40% (Bron: RVO, meetperiode 2026 (PCG-F-0542)) van de investeringskosten die onder de regeling vallen. Of uw batterij, vermogenselektronica en software daaronder vallen, hangt af van de bedrijfsmiddelcode en technische voorwaarden, zoals een minimaal vermogen en een minimale capaciteit. Bekijk de voorwaarden van de EIA bij RVO.
Toets dat vóór opdrachtverstrekking. De aanvraag is gebonden aan een termijn na het aangaan van de verplichting.
Risico van uitstel bij continuprocedés
Het risico van uitstel bij continuprocedés zit in drie dingen die blijven liggen: een uitvalrisico dat niet is ontworpen, een uitbreiding op de wachtlijst en een elektrificatieplan dat pas start als de aansluiting er is.
In het aangehaalde onderzoek kost een ongeplande onderbreking van vier uur de onderzochte groep middelgrote maakbedrijven gemiddeld circa € 185.000 (Bron: ABN AMRO Bank N.V., meetperiode 2026 (PCG-F-0571)). Uw eigen schade hangt af van productverlies, veilige afschakeling, herstarttijd, contractuele verplichtingen en milieueffecten.
Voor installaties onder ETS 1 telt elk jaar uitstel van elektrificatie mee in de kosten van emissierechten. Hoe zwaar dat weegt, volgt uit uw eigen uitstoot, niet uit een sectorgemiddelde.
Wat u nu al kunt doen
- Twaalf maanden kwartierwaarden van uw aansluiting verzamelen
- Proceskritische lasten en een veilige stopvolgorde vastleggen
- De startvolgorde van zware installaties na een storing en bij ploegwissel in kaart brengen
- Bij uw netbeheerder navragen welke contractvormen in uw gebied beschikbaar zijn
- Elektrificatieplannen met vermogen en planning naast uw aansluiting leggen
Waarom een onafhankelijk adviseur
Waarom een onafhankelijk adviseur loont: die begint bij uw kwartierdata en uw proces, niet bij een product. Power Consultancy Group verkoopt geen batterijen, e-boilers, transformatoren of EMS-software. Daardoor weegt PCG startvolgorde, processturing, opslag, contracten en netuitbreiding af op wat uw locatie nodig heeft.
Verdieping per onderwerp
Aanpak in vier stappen
- Data en proceseisenKwartierwaarden, gecontracteerd vermogen, een lastenlijst met proceskritische installaties, de startvolgorde, elektrificatieplannen en correspondentie met de netbeheerder.
- Scenario's doorrekenenGelijktijdige opstart na een storing, winter- en zomerbedrijf, gefaseerde elektrificatie, uitval van batterij of sturing en netuitval van verschillende duur.
- Veiligheid, vergunning en fiscaliteitToepasselijke PGS-richtlijn en brandveiligheid afgestemd met bevoegd gezag en verzekeraar, registratie van opslag en toetsing aan de actuele Energielijst. Daarna een leveranciersneutraal programma van eisen.
- Contracten en exploitatieContractering met de netbeheerder en een EMS dat procesveiligheid voorrang geeft, met handmatige override en rapportage.
Resultaten uit de praktijk
Resultaten uit de praktijk op deze pagina zijn marktvoorbeelden uit de bronnen. Het zijn cijfers over groepen bedrijven, geen PCG-projecten.
Marktvoorbeeld
Proceskoeling en thermische buffering
- Situatie
- Koelinstallaties voor proceskoeling bepalen de piek op de aansluiting.
- Maatregel
- Natuurlijke koeling, thermische buffering en koudeopslag in daluren.
- Uitkomst
- De piekvraag van industriële koelsystemen daalt met 42% (Bron: Topsector Energie / Energy Innovation, meetperiode 2026 (PCG-F-0568)).
Marktvoorbeeld
Industrieterrein met groepstransportovereenkomst
- Situatie
- Bedrijven op één terrein lopen vast op transportcapaciteit voor uitbreiding of elektrificatie.
- Maatregel
- Een gezamenlijk transportrecht onder een groepstransportovereenkomst.
- Uitkomst
- Gemiddeld 28% (Bron: RVO / netbeheerders, meetperiode 2026 (PCG-F-0562)) meer benut piekvermogen op hetzelfde netvlak.
PCG-project
[INVULLEN] Titel van een echte PCG-case
- Situatie
- [INVULLEN]
- Maatregel
- [INVULLEN]
- Uitkomst
- [CLAIM NODIG]
Redactienotitie: deze sectie staat verborgen op desktop, tablet en mobiel. De drie praktijkvoorbeelden uit de concepttekst zijn niet overgenomen. Twee waren als PCG-project gelabeld terwijl de uitkomst een marktcijfer was (PCG-F-0544 komt uit een glastuinbouwbron, PCG-F-0562 is een terreingemiddelde). Het derde combineerde industriële proceskoeling met een koelopslagcijfer per m². Pas zichtbaar maken als de case uit de cases-CPT komt, met projectcijfers als claim in het feitenregister, gebruiksniveau publiek.
Veelgestelde vragen
Hoe voorkomt mijn bedrijf productiestilstand door netcongestie?
Netcongestie en stroomuitval zijn twee verschillende risico’s. Congestie beperkt hoeveel vermogen u mag afnemen; dat pakt u aan met startvolgorde, processturing, opslag of een ander transportrecht. Tegen uitval beschermt alleen een apart ontworpen continuïteitsconcept met UPS, noodstroom of een gecontroleerde stop. Welke u nodig hebt, volgt uit de hersteltijd en veiligheidseisen van uw proces.
Welke oplossingen zijn er voor gecontracteerd vermogen bij elektrificatie van proceswarmte?
Begin met de vraag hoeveel warmte u kunt bufferen. Thermische opslag laat een e-boiler of warmtepomp draaien op momenten dat er ruimte is op uw aansluiting. Daarna komen een flexibel transportrecht, fasering van de elektrificatie en een tijdige aanvraag bij de netbeheerder in beeld. Een batterij is voor warmte zelden de eerste keuze.
Welke rol speelt batterijopslag bij industriële piekbelasting?
Een batterij vlakt korte, hoge pieken af, bijvoorbeeld bij het gelijktijdig opstarten van motoren en compressoren. Het vermogen van de batterij is daarbij vaak bepalender dan de opslagcapaciteit. Voor een langdurig vermogenstekort of het verschuiven van warmtevraag over uren zijn andere maatregelen doorgaans geschikter. Toets vooraf vergunning, PGS-richtlijn en EIA-code.
Hoe werkt een energiehub op een chemie- of industrieterrein?
Bedrijven op één terrein sluiten samen een groepstransportovereenkomst en verdelen transportcapaciteit onderling. Bedrijventerreinen met zo’n overeenkomst benutten gemiddeld 28% (Bron: RVO / netbeheerders, meetperiode 2026 (PCG-F-0562)) meer piekvermogen. Dat werkt als uw buren op andere momenten pieken. Leg governance, capaciteitsverdeling en aansprakelijkheid vooraf vast; hoeveel ruimte er is, bepaalt de netbeheerder.
Wat levert het flexibiliseren van industriële processen op?
Flexibiliteit levert op twee manieren op: lagere netkosten en ruimte binnen uw bestaande aansluiting. Bij een tijdsblokgebonden transportrecht loopt de korting voor nacht- en dalgebruik op tot 75% (Bron: Tweede Kamer der Staten-Generaal, meetperiode 2026 (PCG-F-0540)) van de capaciteitstarieven. Wat het voor u oplevert, hangt af van welk vermogen u werkelijk kunt verschuiven zonder procesveiligheid of productkwaliteit te raken.
Is een batterij voor peak shaving ook een noodstroomvoorziening?
Niet vanzelf. Voor noodstroom moet een batterij in eilandbedrijf kunnen werken, selectief kunnen afschakelen en genoeg autonomie hebben voor uw kritieke proceslast. Een installatie die alleen pieken afvlakt, doet dat meestal niet. Ontwerp continuïteit daarom als aparte vraag en combineer pas daarna, als dat technisch en financieel klopt.
Bronnen bij deze pagina
Elk cijfer op deze pagina verwijst naar een regel in deze tabel. De meetperiode is het jaar waarop het cijfer betrekking heeft, niet de publicatiedatum.
Uitkomsten zijn situatie-afhankelijk. Percentages, vergoedingen en contractvoorwaarden hangen af van locatie, netbeheerder en technische inrichting. Laat iedere businesscase toetsen aan actuele kwartierdata en de meest recente voorwaarden.
| Claim-id | Waarde | Bron | Meetperiode |
|---|---|---|---|
| PCG-F-0417 | Van de totale CO2-uitstoot in de industrie (41,4 Mton) valt 86% (35,7 Mton) binnen het Europese ETS 1-systeem | CE Delft | 2026 |
| PCG-F-0540 | De transportkorting voor nacht- en dalgebruik via een tijdsblokgebonden transportrecht (TBTR) loopt op tot 75% van de capaciteitstarieven | Tweede Kamer der Staten-Generaal | 2026 |
| PCG-F-0542 | De energie-investeringsaftrek (EIA) voor batterijopslag achter de meter bedraagt 40% van de aanschafwaarde | RVO | 2026 |
| PCG-F-0562 | Bedrijventerreinen met een groepstransportovereenkomst benutten gemiddeld 28% meer piekvermogen zonder fysieke netverzwaring | RVO / netbeheerders | 2026 |
| PCG-F-0568 | Natuurlijke koeling en thermische buffering verlagen de piekvraag van industriële koelsystemen met 42% | Topsector Energie / Energy Innovation | 2026 |
| PCG-F-0571 | Een ongeplande stroomonderbreking van vier uur kost middelgrote maakbedrijven gemiddeld circa € 185.000 | ABN AMRO Bank N.V. | 2026 |
| PCG-F-0901 | De industrie is verantwoordelijk voor 46% van het nationale finale energieverbruik in Nederland | TNO Energietransitie | 2026 |
Laat uw vermogensprofiel doorrekenen
Een eerste gesprek gaat over uw locatie, niet over een product. Met twaalf maanden kwartierwaarden en uw lastenlijst wordt zichtbaar wanneer uw aansluiting vol zit, welke lasten stuurbaar zijn en welke route als eerste iets oplevert.
Wat u meeneemt naar het gesprek
- Twaalf maanden kwartierwaarden van uw aansluiting
- Uw gecontracteerd transportvermogen en brieven van de netbeheerder
- Een lastenlijst met proceskritische installaties en de startvolgorde
- Storingshistorie en herstarttijden per proceslijn
- Plannen voor uitbreiding of elektrificatie van warmte